Investing.com – ABD Başkanı Donald Trump, küresel piyasalarda yarattığı dalgalanmanın ardından 10 Nisan 2025 itibarıyla ticaret savaşında yeni bir perde açtı. 2 Nisan’da ilan ettiği “Kurtuluş Günü” kapsamında duyurduğu yüksek vergilerin ardından yaşanan piyasa çöküşü, Trump yönetimini geçici de olsa stratejisinin bir kısmını yumuşatmaya zorladı. Trump, sosyal medya platformu üzerinden yaptığı açıklamada, ABD’nin tüm ülkelere uygulayacağı tarifeleri 90 gün süreyle %10’a düşürdüğünü duyurdu. Ancak Çin için bu politika geçerli değil. Trump, Çin mallarına uygulanan tarife oranını %125’e çıkardığını belirtti.
Bu açıklamanın ardından ABD’de borsa yükselişe geçti. Dow Jones Sanayi Endeksi, haberin ardından %6 artış gösterdi. Ancak bu olumlu tepkiye rağmen endeks, Kurtuluş Günü olarak adlandırılan 2 Nisan’daki seviyesinin hâlâ 2.000 puan gerisinde bulunuyor. Tarife indirimi kararı, Trump’ın ve kabinesinin günlerdir sert söylemlerle sürdürdüğü tavrın ani bir dönüşü olarak dikkat çekti.
Kararın alınma nedeni ve ekonomik yorumlar
Trump’ın ani karar değişikliği, ekonomik gözlemcileri ve yatırımcıları şaşırttı. Söz konusu karar, yükselen 10 yıllık tahvil faiz oranlarının ABD ekonomisinde daha derin bir sorunun sinyali olabileceği endişesiyle bağdaştırıldı. Eski Kongre Bütçe Ofisi direktörü ve muhafazakâr ekonomist Douglas Holtz-Eakin, gelişmenin “şaşırtıcı ve kaygı verici” olduğunu söyledi. Ona göre, son düzenlemeyle ABD artık sanayileşmiş ülkeler arasında en yüksek gümrük vergilerine sahip ülke konumuna geldi.
Tarife indirimi kararını yarış arabası şampiyonlarını ağırladığı bir Beyaz Saray etkinliğinde doğrulayan Trump, “Tahvil piyasası çok karmaşıktır, ama şu an güzel gözüküyor.” ifadelerini kullandı. Önceki akşam piyasalarda yaşanan gerilime dikkat çeken Trump, bu nedenle insanların davranışlarında değişiklik gördüğünü, tedirginlik hissettiğini söyledi. Ancak bu geçici geri adım, ABD’nin ticaret hedeflerine dair net bir yön çizmedi.
Çin’e 125% tarife: Trump “Birinin yapması gerekiyordu”
Trump, Çin’e yönelik 125% oranındaki yeni tarife kararını savundu. Beyaz Saray’da düzenlenen törende yaptığı konuşmada, Çin’in ABD ile olan ticaret ilişkisinin “sürdürülemez” olduğunu belirten Trump, geçen yıl Çin’in ABD’den trilyonlarca dolar kazandığını ve bu dengesizliğe artık son verilmesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca, Çin’in ABD’nin önceki tarife artışına karşılık vermesi üzerine bu yüksek tarimenin uygulanmasını “sözünü tutmak” olarak değerlendirdi.
Trump, 90 gün boyunca tarifelerini düşüren 75’ten fazla ülkenin bu avantajdan hak ettikleri için yararlandığını, hiçbirinin misillemede bulunmadığını ancak Çin’in bu çizgiyi aştığını ifade etti. Aynı zamanda, yıl sonuna kadar tarihi ticaret anlaşmaları yapılmasının mümkün olabileceğini belirtti. Avrupa Birliği’ni de adaletsiz ticaret uygulamalarıyla suçlayan Trump, ABD’nin gelecekteki anlaşmalarının daha dengeli ve lehte olacağını dile getirdi.
Hazine Bakanı ve Beyaz Saray sözcüsünden açıklamalar
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Trump’ın Çin’e karşı aldığı tarife kararının sadece Çin’e değil, küresel ticaret sistemini bozan diğer “kötü niyetli aktörlere” karşı da bir mesaj olduğunu belirtti. Japonya, Güney Kore ve Hindistan’ın ABD ile yürütülen yeni ticaret görüşmelerinde ön saflarda yer aldığını ifade eden Bessent, Çin’in modern tarihin “en dengesiz ekonomisi” olduğunu ve ABD’nin dış ticaret açığının başlıca kaynağı olduğunu söyledi.
Bessent, Başkan Trump’ın doğrudan müzakerelerde yer almak istediğini, hatta bazı özel projelerde iş birliği yapılabileceğini duyurdu. Örnek olarak, Güney Kore, Japonya ve Tayvan’ın da ilgisini çeken Alaska’da potansiyel bir sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) projesi gündeme geldi. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ise medya organlarını eleştirerek, ülkelerin artık Çin’e değil ABD’ye yöneldiğini ve Trump’ın stratejisinin uzun vadeli hedeflere odaklandığını belirtti.
Çin misillemeyle yanıt verdi
Trump’ın Çin’e uyguladığı yeni tarifelere karşılık olarak, Çin de misillemede bulundu. 10 Nisan’da yürürlüğe giren kararla birlikte, Çin ABD ürünlerine uyguladığı gümrük vergilerini %34’ten %84’e yükseltti. Bu artış, ABD’nin daha önce tarifeleri %104’e çıkarmasının ardından geldi. Trump yönetimi, Çin’in son adımına karşılık olarak ek %50’lik tarifeyi de hayata geçirdi ve sonucunda Çin ürünlerine uygulanan toplam tarife oranı %125’e ulaştı.
Bu gelişme, iki ülke arasındaki ticaret geriliminin giderek daha fazla bir “ticaret savaşına” dönüştüğüne işaret etti. Ancak Trump yönetimi bu durumu müzakere için bir kaldıraç olarak görmeye devam ediyor. Bessent, Çin’le diplomatik temasların süreceğini ve ABD’nin diğer ticaret ortaklarıyla daha dengeli ilişkiler kurmak istediğini vurguladı.
Citi Research ve Fed Başkanı’ndan ekonomik uyarılar
Citi Research Baş Ekonomisti Andrew Hollenhorst, Trump’ın 90 gün boyunca pek çok ülkeye uyguladığı tarife indiriminin göründüğü kadar faydalı olmayabileceğini savundu. Hollenhorst’a göre, Çin’in yüksek tarifelerle dışlanması ve sektör özelinde uygulanan tarifelerle birlikte ABD’nin toplam fiili gümrük oranı 2025 başına göre yaklaşık 21 %puan artmış durumda. Hollenhorst, bu durumun ABD ekonomisinde yavaşlama riskine ve enflasyon artışına engel teşkil etmediği görüşünde.
Minneapolis Fed Başkanı Neel Kashkari de tarifelerdeki geçici duraklamaya rağmen ekonomik risklerin sürdüğünü vurguladı. Durgunluk ihtimaline dikkat çeken Kashkari, 90 günlük dönemin kısa vadede enflasyon baskılarını hafifletebilse de, uzun vadede piyasalardaki belirsizlik ve istikrarsızlık nedeniyle ekonomik toparlanmanın zarar görebileceğini ifade etti. Ayrıca, artan belirsizlik havasının ekonomik büyümeyi yavaşlatabileceğini ve iş gücü piyasasını olumsuz etkileyebileceğini söyledi.
